Wieża Telewizyjna Stuttgart (Niemcy)

Wieża telewizyjna w Stuttgarcie jest budynkiem czysto funkcjonalnym: do jej budowy przyczyniło się medium telewizyjne, które pojawiło się na początku lat pięćdziesiątych XX wieku, oraz związane z nim wymagania technologii telewizyjnej. To stuttgarcki inżynier Fritz Leonhardt wpadł w 1953 r. na pomysł, aby planowaną na wzgórzu Hohe Bosper wieżę telewizyjną realizować nie w postaci masztu stalowego, lecz jako konstrukcję z betonu.

Jego pierwszy szkic wieży spotkał się z aprobatą stacji telewizyjnej Süddeutscher Rundfunk. W załączonym do projektu liście autor dowodził, że „proponowana wieża transmisyjna z restauracją na zawrotnej wysokości stałaby się wyjątkową atrakcją miasta Stuttgartu”.

Ukształtowanie trzonu wieży oparte jest na formach występujących w naturze, w której np. trawy tworzą łodygi w postaci pustych, okrągłych rur. Decydująca dla estetycznego wrażenia wieży telewizyjnej w Stuttgarcie jest paraboliczna forma stopy trzonu. Zwężenie ku górze nie następuje od linijki, lecz ściany trzonu wykazują niewielką, ledwo zauważalną wklęsłość, co nadaje konstrukcji lekkość i harmonijny wygląd. Również w innym szczególe trzonu wieży odczuwalne są inspiracje naturą: cienką ścianę co dziesięć metrów usztywniają poprzeczne ramy, które połączone są z pięcioma żelbetowymi słupami wspierającymi konstrukcję windy. Co drugą z nich przedłużono jako podest dla awaryjnej klatki schodowej. Tego rodzaju ramy występują również w łodygach wielu rodzajów bambusa i trzciny. Głowica wieży miała posiadać jak największą średnicę, lecz z drugiej strony stawiać jak najmniejszy opór wiatrowi oraz sprawiać wrażenie, iż z lekkością unosi się na trzonie. Przy tym od samego początku było ustalone, że głowica musi być założona na rzucie koła i posiadać gładką elewację zewnętrzną, ponieważ kształt walca zapewniał najmniejszy opór wiatru. Ze względów estetycznych ostatnią kondygnację wykonano w postaci walca, natomiast trzy dolne lekko ścięto w formie stożka. Elewacja głowicy składa się z gładkiej, niefoliowanej, aluminiowej powłoki, która swym błyszczącym i srebrzystym charakterem nie tylko odbiera koszowi jego ciężar, ale również wzmacnia wrażenie jego unoszenia się, celowo kontrastując z matową, zmieniającą się w zależności od pogody i oświetlenia szarością trzonu.

Antena wieńcząca wieżę wykonana jest tradycyjnie jako szkielet stalowy. Filigranowa konstrukcja stalowa odcina się od betonowego trzonu i lśniącej metalowej powłoki głowicy, uwidaczniając, iż stanowi niezależny element budowli.

Wieża stuttgarcka była pierwszą tego typu i stanowi dziś wizytówkę stolicy kraju związkowego Badenii-Wirtembergii. Posłużyła jako model dla wielu innych wież telewizyjnych na całym świecie, będąc obecnie zabytkiem architektury. Wszystkie cechy i zalety projektowe wraz z wyważoną harmonią formy, funkcji i konstrukcji sprawiają, że wieża telewizyjna w Stuttgarcie stanowi uosobienie obowiązującej, klasycznej formy tego gatunku architektonicznego. Bardzo trafne wydają się słowa, wypowiedziane przez Leonhardta po ukończeniu budowy wieży: „Za pomocą tego budynku kolejny raz udało się dowieść, że temu, co technicznie konieczne, można jednocześnie nadać piękną formę, tak aby stało się radością dla ludzi i bezpośrednio im służyło”.